Miasto Pajęczno

http://www.pajeczno.republika.pl

MIASTO PAJĘCZNO

Historia:

Teren na którym znajduje się Pajęczno, we wczesnym średniowieczu był zamieszkiwany przez Słowian Europy Środkowej. Osadnictwo pochodzi z I okresu żelaza - "cmentarzysko halsztackie" w pobliskim lesie. Te osady, dziś nazywa się "skupiskami radomszczańskimi". Były zamieszkiwane w tamtych czasach przez plemiona Polan, dokładniej tę grupę nazywa się "łęczycanami" od największej na tych terenach osady. W pierwszej połowie X wieku, po zjednoczeniu plemion, za panowania pierwszych Piastów, teren naszego miasta znalazł się w prowincji łęczyckiej, w kasztelanii rozpierskiej/wg. bulli gnieźnieńskiej z 1136r./. W tych latach znajdował się już w miejscowości kościół lub kaplica, bądź też jedno i drugie razem. Fundację Kościoła przypisuje się Piotrowi Duninowi-kasztelanowi z Kruszwicy.

1138 - Bolesław Krzywousty nadaje prowincję łęczycką małoletniemu wówczas Władysławowi II, władzę w jego imieniu sprawowała matka Salomea, po niej Bolesław Kędzierzawy, potem Mieszko III Stary

1140 - kronika klasztoru zwifalteńskiego wymienia wieś o nazwie Pajęczno, oczywiście w oryginale jest to po łacinie/Paginensi/ i historycy tłumaczą tę nazwę jako Pajęczno, jest to pierwsza w ogóle wzmianka o naszym mieście, odbyło się wówczas spotkanie księżnej Salomei i posłów zakonu benedyktyńskiego ze Zwifalten właśnie w ówczesnym miasteczku

1177 - Władysław II przejmuje władzę nad naszymi ziemiami i zostaje obwołany księciem seniorem, po jego śmierci prowincję przejmuje Leszek Biały

1229 - pod władzą Konrada Mazowieckiego prowincja otrzymuje miano księstwa

1247 - po śmierci Konrada jego syn Kazimierz siłą zajmuje dzielnicę

1261 - z kolei jego syn Leszek Czarny zbuntował się i przejął łęczyckie

1263 - dzięki porozumieniu z ojcem, Leszek oddał część zdobytych ziem, a ziemię sieradzką /w tym teren dzisiejszego Pajęczna/ zostawił sobie jako księstwo sieradzkie

1265 - Pajęczno otrzymuje przywilej lokacyjny, czyli po prostu zostaje zapisane w dokumentach jako istniejąca miejscowość

1269 - w Pajęcznie odbywa się synod prowincjonalny episkopatu polskiego

1276 - wymienia się już Pajęczno jako miasto /dokumenty kujawskie i kaliskie/, tak więc prawa miejskie zostały nadane przed tym rokiem

1306 - Władysław Łokietek, który po śmierci Leszka objął księstwo, odzyskuje księstwo sieradzkie od Czechów, którzy zdobyli tę ziemię pod koniec XII wieku

1339 - księstwo przechodzi pod władzę króla polskiego Kazimierza Wielkiego

1370 - Ludwik Węgierski nadaje ziemię wieluńską /w tym Pajęczno/ Władysławowi Opolczykowi

1391 - Władysław Jagiełło odzyskuje ziemię wieluńską i włącza ją na powrót do województwa sieradzkiego. W XIV i XV wieku w wyniku przemian ustrojowych Pajęczno należało do starostwa brzeźnickiego

1401 - Król Władysław Jagiełło miasto i parafię Pajęczno na uposażenie Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

1419 - król daje Pajęczno oraz inne dobra w dożywotnią dzierżawę rodzinie Henryka z Rogowa, następnie rodzinie Kurozwęckich

1467 - miasto otrzymuje przywilej odbywania cotygodniowych targów i dwóch jarmarków w dniach odpustowych/15 VIII i 6 IX/

1486 - miasto ma już swoich rajców miejskich

1510 - Pajęczno przechodzi pod władanie króla polskiego

1514 - w Pajęcznie istnieje już instytucja burmistrza

1518 - król Zygmunt Stary nadaje miastu na bezpłatne użytkowanie 60 łanów gruntów ornych, łąk i lasów

1524 - pożar niszczy większą część miasta

1564 - kolejny pożar pustoszy miasto

1575 - w podziemiach kościoła zostaje pochowany kronikarz Marcin Bielski, autor "Kroniki wszytkiego świata" - pierwszej historii powszechnej

1602 - w rynku wybudowano nowy ratusz

1668 - król Michał Korybut Wiśniowiecki nadaje miastu przywilej organizowania comiesięcznych jarmarków

1717 - Pajęczno zostaje oddane zakonowi paulinów z Jasnej Góry na utrzymanie klasztoru w stanie obronnym

1719 - zakon puszcza miasto w dzierżawę A. Ostrowskiemu, potem M. Rzeszowskiemu, następnie I. Stawskiemu

1748 - rozpoczęto budowę nowego ratusza

1748 - w miejsce starego, rozpoczęto budowę nowego, murowanego kościoła, który stoi do dziś

1793 - po drugim rozbiorze Polski, miasto weszło w skład prowincji prusy południowe, zaliczono je do "departamentu kamery łęczyckiej", potem piotrkowskiej

1793 - pożar strawił rynek i część kościoła

1796 - Pajęczno przyłączono do powiatu radomszczańskiego, który należał do departamentu kaliskiego

1810 - kolejny wielki pożar miasta/04.IX/, spalił się ratusz wraz z księgami oraz kościół z kroniką miasta

1816 - powstanie Królestwa Polskiego, Pajęczno pozostało w województwie kaliskim, obwodzie piotrkowskim, powiecie radomszczańskim

1837 - w wyniku uzależnienia od Rosji, województwa zmieniono na gubernie, ale ich skład się nie zmienił, dochody z miasta Pajęczna nadano gen. Gicewiczowi

1842 - obwód piotrkowski nazwano powiatem, a powiat radomszczański przemianowano na okręg, miasto nadal w nim pozostało

1845 - Pajęczno przeszło pod gubernię warszawską

1863 - władze powstania styczniowego powróciły do układu terytorialnego z 1816 r.,

1869 - rząd carski włączył Pajęczno w ramach powiatu radomszczańskiego do guberni piotrkowskiej

1870 - Pajęczno traci prawa miejskie i staje się siedzibą gminy, w ramach represji popowstaniowych

1906 - miejscowość ma mieszkańców 3500, pocztę, telefon, sąd, policję, szkołę, straż pożarną

1914 - po zabójstwie cesarza F. Ferdynanda, wybucha a wojna, Rosjanie w pośpiechu opuszczają nasze ziemie, Pajęczno zostaje bez władz administracyjnych, z inicjatywy proboszcza W. Pogorzelskiego, zostają wybrane nowe tymczasowe władze lokalne

- we wrześniu przez miesiąc stacjonuje w okolicy pułk dragonów rosyjskich

- październik to miesiąc, w którym przez Pajęczno przechodzą oddziały niemieckie

- listopad to znów kozacy, których wypierają austriaccy huzarzy, wśród nich oficer - hrabia Czapski spod Krakowa, 4-ty korpus austriacki wraz ze sztabem stacjonuje długi czas na plebanii, dowodził nim generał Tersystański, dzięki temu Pajęczno zostało zachowane od rabunku

1915 - I wojna światowa powoduje zajęcie ziem przez Austriaków i włączenie ich, razem z Pajęcznem do "Generalnego Gubernatorstwa Lubelskiego", granica okupacyjna między Austriakami a
Niemcami znajduje się wzdłuż Warty

1915 - ciekawostka, jubileusz znanego wówczas na całym świecie Sienkiewicza, każdy pewnie pamięta ze szkoły tekst "Niech Cię ucieszy Mistrzu wieść, że książki Twoje zbłądziły pod strzechy i lud modli sie za Twoich bochaterów" te życzenia Sienkiewiczowi przesłał pajęczański proboszcz W. Pogorzelski, podpisując się imieniem, nazwiskiem i podając miejscowość, taki mały pajeczański wkład w wielką literaturę!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

1918 - powstaje w Pajęcznie tajny oddział Polskiej Organizacji Wojskowej, pod koniec okupacji liczył ponad 300 osób, rozbrajali posterunki austriackie i niemieckie, część oddziału wysłano do Częstochowy, do Wielunia, a nawet do obrony Lwowa

1919 - ustawą sejmu wolnego już Państwa Polskiego Pajęczno wchodzi w skład województwa łódzkiego

1922 - epidemia tyfusu plamistego zabiera 80 mieszkańców

1939 - okupant włącza Pajęczno do "landantury wieluńskiej", która znajdowała się w "Kraju Warty"

1956 - utworzono powiat pajęczański, który włączono do województwa łódzkiego, w mieście pojawił się prąd i radio

1958 - Pajęczno odzyskuje prawa miejskie

1959 - miasto otrzymuje kanalizację i wodociągi

1960 - powstaje budynek obecnego szpitala, wówczas siedziba władz powiatowych

1973 - nowy podział administracyjny likwiduje powiaty, Pajęczno staje się siedzibą gminy i włączone jest do województwa częstochowskiego

1999 - Pajęczno znów stało się miastem powiatowym, włączono je do województwa łódzkiego

informacje zaczerpnięto z książek: "Pajęczno i okolice" - H. Konikowski; "Łaskami słynący obraz Matki Bożej w Pajęcznie" - P. Kozera; "Szkoły elementarne w okręgu pajęczańskim" - W. Wlaźlak; "Pajęczno poprzez wieki" - J. i K. Pach.

Pajęczo jest jednym z najstarszych miast na pobliskim obszarze. Niestety jest w nim niewiele zabytków bo większość spłonęła w pożarach w wieku XVIII i XIX, przede wszystkim kronika miejska pisana przez proboszczów.

Położenie - na północnym skraju Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Dla geografów – Pajęczno leży na granicy Kotliny Szczercowskiej i Wysoczyzny Bełachatowskiej, jakieś 14 km w linii prostej na wschód od Załęczańskiego Parku Krajobrazowego. Patrząc na dużą mapę Polski, miasto znajduje się w zakolu rz. Warty nad Częstochową. Pajęczno leży w połowie drogi miedzy Wieluniem a Radomskiem; 50 km na północ od Częstochowy, 40 km od Bełchatowa powiedzmy na południe, 100 km od Łodzi też kierunek południowy. Należy terytorialnie do woj. łódzkiego, znajduje się na jego południowym krańcu. Obszar miasta to 20,2 km²

Historia nazwy – wg legendy żył tutaj pająk niebywałych rozmiarów, który był postrachem dla mieszkańców, dopóki ktoś go nie zabił. Podobno jego skóra wisiała na drzwiach Kościoła który częściowo spłonął. Stąd Pajęczno od pająka. Wcześniejsze wersje nazwy: Paginensi(łac.), Pageuchno, Pagenchno, Pageczno, Pajeczno, Herb: W niebieskim tle: czerwony, ceglany, blankowany mur z trzema wieżami, każda z oknem, środkowa wyższa i szersza; w murze otwarta brama.

Zabytki - Pajęczno jest miastem wg Kroniki Ortlieba od 1276 r. Kościół został wspomniany po raz pierwszy w 1277 r. jako zbudowany z fundacji Piotra Dunina/ tak więc prawdopodobnie był drewniany/. Wraz z pobliskimi wioskami był on uposażeniem Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1401-1801- z nadania króla Władysława Jagiełły, wg. innych dokumentów od roku 1717 miasto i Kościół z wioskami podlegał paulinom jasnogórskim dla utrzymania twierdzy obronnej, bo i taką funkcję spełniał ówczesny klasztor. Kościół jest barokowy obecnie p.w. NMP, datowany na XVII w. oraz plebania kościoła z XVIII w. Na uwagę zasługuje łaskami słynący obraz N.M.P. starszy niż jasnogórski, piękny ołtarz główny oraz 3 ołtarze boczne. W XV wieku Pajęczno posiadało dwa młyny i miało przywilej organizowania targów i jarmarków. Mieszkańcy Pajęczna utrzymywali się głównie z roli i po części z rzemiosła (szewstwo, krawiectwo i garbarstwo, prowadzenie karczmy). Wiek XVII i XVII to liczne pożary, które zniszczyły większość zabytkowej zabudowy. Do niedawna (10 lat) istniał jeszcze wiatrak, który jakiś imbecyl rozebrał. Jest 700 – letnia lipa( obwód około 8 –metrów) na placu parafialnym, i kilka domów z XIX wieku.

Stan obecny:

Pajęczno jest stolicą powiatu pajęczańskiego liczącego około 57 tyś. ludności, w skład którego wchodzą: gminy - Działoszyn, Kiełczygłów, Nowa Brzeźnica, Pajęczno, Rząśnia, Siemkowice, Strzelce Wielkie, Sulmierzyce. Liczba ludności – samo miasto około 8 tyś., z gminą 12 tyś. Jest tu i w promieniu 10 kilometrów kilka mniejaszych zakładów zatrudniających łącznie powiedzmy 3 tyś. osób( w tym większość przetwórni), część mieszkańców pracuje w pobliskiej cementowni „Warta”, część w kopalni i elektrowni w Bełchatowie, reszta ma małe domowe interesy, albo nie pracuje, albo też dojeżdża do Wielunia, Radomska lub Częstochowy. Mamy kilkanaście bloków mieszkalnych, większość zabudowy jednak to domki jednorodzinne. Centrum stanowi ulica Kościuszki oraz od niedawna osiedlowa i parkowa, zamyka to ulica 1-go maja. W tym powiedzmy „prostokącie” mieści się większość instytucji i sklepów. Mamy szkołę dwa przedszkola, szkołę podstawową, gimnazjalną oraz Zespół Szkół(licea i zawodówki). Jest hala sportowa i basen kryty obecnie w totalnym remoncie. Jest klub piłkarski „Zawisza”, klub kolarski „Tandem”, i zespół piłki siatkowej „Zawisza”, klub jiu -jitsu „Seidokan”, klub siatkarski "Gymnasion, i klub pływacki "Meduza"